Proponowane kategorie

Proponowani producenci

Proponowane produkty

  • {{ item.price }} {{ response.currency_symbol }}

Proponowane poradniki

Nie znaleziono

Pasteryzacja słoików – sposoby pasteryzacji przetworów

Lato to najlepszy okres na przyrządzanie domowych przetworów ze świeżych warzyw i owoców. Jednak, aby przygotowane dżemy truskawkowe, soki malinowe czy przeciery pomidorowe przetrwały przez cały rok, zachowując świeżość i smak, koniecznie trzeba je zapasteryzować. Na czym polega pasteryzacja słoików? Z naszego poradnika dowiecie się, jakie są najpopularniejsze metody domowej pasteryzacji przetworów.

 

Pasteryzacja słoików – co to jest?

Pasteryzacja to inaczej wekowanie. Jest to jeden ze sposobów na przedłużenie świeżości produktów żywnościowych. Pasteryzowanie słoików pozwala pozbyć się z jedzenia drobnoustrojów chorobotwórczych, które doprowadzają do jego szybkiego psucia. 

Technika pasteryzacji polega na ogrzewaniu słoików z przetworami do temperatury powyżej 60°C, ale nie wyższej niż 100°C. 

 

Co można wekować?

Pasteryzować możemy praktycznie każdy rodzaj żywności. Pasteryzacji przemysłowej poddawane są m.in.:

  • Mleka i jego przetwory,
  • Mięsa i wędliny,
  • Przetwory owocowe (kompoty, soki, dżemy, marmolady, powidła),
  • Przetwory warzywne (sosy, pesto, pasty),
  • Zupy,
  • Dania gotowe.

Jeśli chodzi natomiast o pasteryzację w domu, to zazwyczaj przygotowujemy przetwory owocowe (dżemy, powidła, przeciery, soki i kompoty), przetwory warzywne (sałatki, warzywa w occie), a także mięso, wędliny i ryby w słoiku. Pasteryzacji poddajemy również różne dania obiadowe, jeśli chcemy, aby były świeże przez kilka następnych dni. Wiele osób pasteryzuje również jedzenie dla niemowląt.

 

co-mozna-wekowac.png [646.77 KB]
Jak przygotować słoiki do pasteryzacji?

Zanim przejdziemy do pasteryzacji, słoiki powinniśmy dokładnie umyć, a następnie wyparzyć. Możemy to zrobić zarówno w garnku, jak i zmywarce czy w mikrofalówce. Zdecydowanie najwygodniejsza będzie zmywarka, która nie dość, że umyje słoiki, to przy okazji je wyparzy. Aby jednak było to skuteczne, należy ustawić specjalny program do wyparzania albo wysoką temperaturę, przynajmniej 70°C. Bardzo ważne jest również, aby słoiki nie były wyszczerbione, a nakrętki zardzewiałe.

Przystępując do pasteryzacji przetworów, należy również wybierać tylko zdrowe, świeże i jędrne o owce i warzywa, które nie mają plam i uszkodzeń. 

 
jak przygotować słoiki do pasteryzacji
 
 

Jak pasteryzować słoiki?

Istnieją dwa rodzaje pasteryzacji: na mokro i na sucho. Ta pierwsza polega przede wszystkim na pasteryzacji słoików w garnku zalanym wodą. Do pasteryzacji na mokro zalicza się również wekowanie w zmywarce, zwykle w temperaturze 70-75°C.

Natomiast pasteryzacja na sucho polega na ogrzewaniu słoików w piekarniku w temperaturze ok. 130°C.

 

Pasteryzacja słoików – 5 sposobów

Wekowanie słoików może odbywać się na kilka sposobów. Jednak niezależnie od tego, jaką metodę wybierzemy, jej skuteczność będzie w dużej mierze zależeć od czystości i sterylności słoików. 

 

Sposób I – pasteryzacja słoików w garnku z wodą

Jedną z najpopularniejszych i zdecydowanie najczęściej wykorzystywanych metod wekowania jest pasteryzacja w garnku, znajdującym się w wodzie. Na czym polega? To bardzo proste – słoiki z przetworami wkłada się do garnka z wodą, ustawia na płycie indukcyjnej, ceramicznej lub gazowej, a następnie gotuje przez pewien czas. 

 

Pasteryzacja w garnku – krok po kroku

  • Do pasteryzacji w wodzie będziemy potrzebować dużego garnka. Na jego dno wykładamy ścierkę albo specjalny wkład, co ma zapobiegać „podskakiwaniu słoików”. 

  • Następnie wkładamy słoiki z przetworami do garnka tak, aby nie stykały się ze sobą. 

  • Zalewamy garnek wodą do ¾ wysokości słoików.

  • Pamiętajmy, aby wlewać do garnka wodę o temperaturze zbliżonej do temperatury przetworów, a zatem zimne słoiki zalewamy zimną wodą. 

  • Słoiki muszą postać w wodzie. Ile czasu? Wszystko zależy od wielkości słoika i rodzaju przetworów – zazwyczaj jednak jest to czas od 10 do 30 minut. Pamiętajmy, że woda musi się zagotować – dopiero wtedy możemy zacząć liczyć czas pasteryzacji. 

  • Gdy upłynie czas pasteryzacji, słoiki z przetworami należy ostrożnie wyjąć z garnka, np. za pomocą specjalnego chwytaka i odłożyć w chłodne miejsce aż do wystudzenia. 

Gotowanie słoików jest jedną z najłatwiejszych metod pasteryzacji przetworów. Można z niej korzystać zarówno w przypadku szklanych słoików typu weck (czyli z gumką), jak i robiąc przetwory w słoikach typu twist-off (zakręcanych) czy butelkach

 

 

Świetną alternatywą dla tradycyjnej pasteryzacji w garnku jest elektryczny garnek do pasteryzacji. Takie urządzenie ma specjalną kartkę, która izoluje słoiki od dna. Poza tym wyposażony jest w Timer, pozwalający precyzyjnie ustawić czas, a także zawór, dzięki któremu można odlać wodę z garnka bez konieczności wyjmowania słoików. 

 

Pasteryzacja słoików w wodzie – czas

  • Słoik mały ok. 0,5 l – 10-150 minut,

  • Słoik duży 1 l – 20-25 minut.

 
pasteryzacja słoików w wodzie - czas
 

Sposób II – pasteryzacja słoików w piekarniku

Kolejną, często wykorzystywaną metodą jest pasteryzacja w piekarniku. Będzie ona dobrym wyborem, szczególnie gdy mamy dużą ilość przetworów do zapasteryzowania. Wekować słoiki możemy zarówno w piekarniku gazowym, jak i w piekarniku z termoobiegiem czy nawet w piecu konwekcyjno-parowym. Należy jednak pamiętać, że do pasteryzacji w piekarniku nadają się jedynie słoiki typu twist-off, ponieważ w przypadku wecków ich guma mogłaby ulec uszkodzeniu pod wpływem wysokiej temperatury.

 

Pasteryzowanie słoików krok po kroku:

  • Blachę wykładamy papierem do pieczenia albo przykrywamy ścierką. Następnie układamy na niej słoiki do góry wieczkiem tak, aby nie stykały się ze sobą ani nie dotykały ścianek blachy. 

  • Jaka temperatura powinna panować w piekarniku? Najczęściej ustawia się temperaturę 120°C dla grzania z termoobiegiem i 130°C w przypadku standardowego grzania góra-dół. Jeśli nasze przetwory są gorące, to wkładamy je do nagrzanego piekarnika, a jeśli zdążyły już ostygnąć, to do zimnego. 

  • Jak długo pasteryzować słoiki w piekarniku? Zazwyczaj ustawiamy timer na 30 minut

  • Po zakończonej pasteryzacji pozostawiamy przetwory w komorze piekarnika na ok. 30 minut, aby przestygły. Dopiero po tym czasie odstawiamy je w chłodne miejsce.

 

Piekarniki do zabudowy

Sposób III – pasteryzacja słoików w zmywarce

Sprawne zawekowanie słoików umożliwi nam również zmywarka. Pamiętajmy, aby nie dodawać do niej żadnych środków do czyszczenia ani nabłyszczaczy. Pasteryzacja w zmywarce nie jest skomplikowana, a ma wiele zalet. Przede wszystkim nie musimy cały czas doglądać słoików, np. sprawdzać, czy nie kipią. Jet to zatem szybka i czysta metoda pasteryzacji, po której nie trzeba nawet sprzątać. Co ważne, pasteryzacja w zmywarce jest bezpieczna, ponieważ ryzyko poparzenia się jest naprawdę znikome. 

 

Wekowanie w zmywarce krok po kroku

  • Słoiki z przetworami wkładamy do czystej zmywarki wieczkami do góry. Sprawdźmy, czy słoiki są szczelnie zakręcone.

  • Następnie ustawiamy program czyszczenia z wysoką temperaturą. Ile stopni powinien mieć? Przynajmniej 70°C. Następnie uruchamiamy zmywarkę. Oczywiście nie dodajemy żadnych detergentów.

  • Po zakończeniu programu wyciągamy słoiki i odstawiamy je do góry dnem. Warto je pozostawić w takiej pozycji na około dobę, a następnie sprawdzić, czy wieczka są wklęsłe – jeśli tak, pasteryzacja w zmywarce przebiegła pomyślnie.

  • Niestety nie wszystkie zmywarki nadają się do pasteryzacji słoików. W modelach, w których temperatura jest niższa niż 70°C, pasteryzacja może się nie powieść. 

 
 

 

Sposób IV – pasteryzacja słoików pod kocem

Niektóre słoiki z przetworami można pasteryzować pod kocem. Jest to tzw. metoda pod kocyk. Należy jednak pamiętać, że sprawdzi się ona tylko do niektórych rodzajów przetworów, np. konfitur z dużą zawartością cukru czy grzybów marynowanych.

  • Wrzące przetwory przekładamy do gorących słoików, np. wyjętych z piekarnika albo ze zmywarki. Zawartość słoików powinna się niemal przelewać. Słoiki od razu zamykamy. 

  • Następnie na stole rozkładamy kocyk, na nim gazety, a potem układamy słoiki do góry dnem. Znowu przykrywamy je gazetami i kocem.

  • Pasteryzacja pod kocem trwa ok. 20 minut, ale słoiki powinny tak poleżeć aż do całkowitego wystygnięcia.

 
ile czasu pasteryzować słoiki z przetworami
 

Ile czasu pasteryzować słoiki?

Czas pasteryzacji będzie uzależniony od wielu czynników, m.in.: od rodzaju i pojemności słoika, jego zawartości, wielkości pokrojonych kawałków jedzenia, a także od zastosowanej metody pasteryzacji. Mniejsze słoiczki szybciej się nagrzewają niż większe, a przetwory o płynnej konsystencji nie wymagają tak długiej pasteryzacji, jak te o gęstej strukturze. Nie ma zatem uniwersalnego czasu pasteryzowania słoików. Możemy jednak posłużyć się pewnym wskazówkami, aby dobrać czas tak, by pasteryzacja przebiegła pomyślnie. 

 

Tabela pasteryzacji

 

Rodzaj przetworów

Pasteryzacja, temperatura i czas

Przetwory bardzo słodkie, np. dżemy, konfitury, syropy, gęste soki czy owoce w zalewie cukrowej oraz kwaśne marynaty, np. grzyby w occie.

przetwory słodkie - pasteryzacja

Nie wymagają pasteryzacji.

Przetwory lekko kwaśne, np. kiszonki, marynaty o niskim stężeniu octu, a także przetwory niesłodzone lub z małą ilością cukru.

przetwory lekko kwaśne - pasteryzacja

Pasteryzacja słoików w garnku z wodą:

  • małe słoiki – ok. 20 minut,

  • duże słoiki – ok. 30 minut.

Pasteryzacja słoików w piekarniku:

  • temperatura 120-130°C, czas ok. 30-40 minut.

Przetwory kwaśne, np. marynaty warzywne i owocowe.

przetwory kwaśne - pasteryzacja

Pasteryzacja w garnku z wodą:

  • od 10 do 15 minut.

Pasteryzacja w piekarniku:

  • temperatura 120-130°C, czas ok. 20 minut.

Przetwory bez octu, np. marchewka, buraki, szparagi czy cebula.

przetwory bez octu - pasteryzacja

Wymagana jest dwukrotna pasteryzacja:

  • najpierw przez 40 minut,

  • po upływie 24 godzin przez kolejne 30 minut.

Starte warzywa, np. sałatki.

przetwory starte warzywa - pasteryzacja

Pasteryzacja słoików w garnku:

  • ok. 15-20 minut.

Pasteryzacja słoików w piekarniku:

  • temperatura 120-130°C, czas ok. 30 minut.

Zupy i przeciery

przetwory zupy i przeciery - pasteryzacja

Pasteryzacja w garnku:

  •  ok. 30 minut.

Pasteryzacja słoików w piekarniku:

  • temperatura 150°C, grzanie góra-dół, czas ok. 60 minut.

Przetwory z mięsem, np. pasztet, gulasz, mięsny bigos czy słoiki z kiełbasą.

przetwory mięsne - pasteryzacja

Wymagana jest trzykrotna pasteryzacja, czyli tyndalizacja. 

 

Pasteryzacja słoików z mięsem w wodzie:

  • przetwory o jednorodnej konsystencji – trzy cykle dobowe po 50, 50 i 30 minut,

  • przetwory o zwartej konsystencji – trzy cykle dobowe po 60, 55 i 30 minut.

Pasteryzacja słoików z mięsem w piekarniku:

  • temperatura 130°C, grzanie góra-dół, czas ok. 60 minut - trzykrotnie.

 
 

Czy odwracać słoiki po pasteryzacji?

Nie ma konieczności odwracania do góry dnem zapasteryzowanych słoików. Warto jednak na chwilę je odwrócić, aby sprawdzić ich szczelność.

Konieczne jest natomiast odwracanie przetworów, które nie zostały wcześniej zawekowane, np. słodkich dżemów. Dlaczego? Ponieważ w słoikach, nawet umytych i wyparzonych, znajduje się wiele bakterii, które mogą powodować pleśnienie lub gnicie jedzenia. Aby tego uniknąć, należy odwracać słoiki do góry dnem. Wówczas powietrze pełne bakterii, które znajduje się u góry słoika, będzie musiało powoli przecisnąć się przez gęsty i gorący dżem. Dzięki ciepłu powietrze samo się spasteryzuje, sprawiając, że dżem zachowa swoją świeżość i jakość przez długi czas.

 
jak przechowywać zapasteryzowane słoiki z przetworami
 

Jak przechowywać pasteryzowane słoiki?

Gdy zapasteryzowane słoiki z przetworami ostygną, można je przenieść do zacienionego i chłodnego miejsca. Najlepsza będzie piwnica lub domowa spiżarnia, ale można też ułożyć słoiki w szafce, do której nie dociera słońce. Weki zaleca się spożyć w ciągu roku od ich przygotowania. Jeśli będziemy zbyt długo przechowywać przetwory, mogą one stracić swój smak albo ulec sfermentowaniu. Może też dojść do rozwoju w nich pleśni. 

ZADZWOŃ DO NAS
pon-pt: 8:00-16.00
NAPISZ DO NAS