Sztućce

Sztućce, podobnie jak garnki i patelnie, są niezbędnym wyposażeniem każdego kuchni. Są bowiem niezbędne do przygotowywania, serwowania i spożywania posiłków. Obecnie większość sztućców wykonywanych jest ze stali nierdzewnej, a modele droższe produkowane są ze srebra.

Jakie są rodzaje sztućców?

Ze sztućców korzystamy codziennie podczas spożywania posiłków. Nawet nie zdajemy sobie sprawy, ile istnieje rodzajów sztućców. Możemy je podzielić na grupy ze względu na materiał wykonania, zastosowanie czy przeznaczenie.

• Łyżki – w tej grupie znajdują się łyżki stołowe, wazowe, do serwowania, do sałaty, do sosów czy do ziemniaków.

• Łyżeczki – możemy wyróżnić małe łyżeczki do herbaty, łyżeczki do kawy (są mniejsze od łyżeczek do herbaty), łyżeczki deserowe, a także do łyżeczki do latte (są długie), miodu, cukru (nie są okrągłe, tylko prostokątne) czy do lodów.

• Widelce – wyróżniamy widelce stołowe (obiadowe), deserowe (widelczyki do ciasta), do mięsa, do ślimaków, do ostryg, a także widelce do serwowania przystawek i przekąsek (taki widelec ma dwa zęby).

• Noże stołowe – w tej grupie znajdziemy noże obiadowe, deserowe, do masła, do homara, do ryby czy do steków, który ma bardzo ostrą i spiczastą końcówkę. Najmniejszy z nich jest nożyk deserowy.

• Sztućce serwisowe – są to specjalne, eleganckie sztućce, które wyjmujemy tylko na specjalne okazje, np. na święta, na chrzest czy na roczek dziecka. Wiele osób takie eleganckie sztućce w walizce.

• Sztućce do grilla – dokładniej mówiąc, są to narzędzia do grilla. Można je kupić na sztuki lub w zestawie. Taki komplet może zawierać szczypce, łopatkę do przekładania, widelce, nóż, szpikulce do szaszłyków, uchwyt na kolbę kukurydzy, a także pędzel i szczotkę do czyszczenia.

• Sztućce turystyczne – są niezbędne podczas wypadu pod namiot czy wyjścia w góry. Zazwyczaj wykonywane są z materiałów syntetycznych, ale dostępne są też sztućce tytanowe. Można kupić sztućce turystyczne w etui albo poszczególne rodzaje na sztuki.

• Sztućce dla dzieci – zawsze wykonywane są z lekkich i dopuszczonych do kontaktu z żywnością materiałów (najczęściej z tworzywa sztucznego). Takie sztućce nie mogą stwarzać zagrożenia dla dziecka, a to oznacza, że nie mogą być zbyt ostre.

Z czego wykonane są sztućce?

Łyżki, noże i widelce zazwyczaj wykonane są ze stali nierdzewnej albo ze srebra.

• Sztućce ze stali nierdzewnej 18/10 – taki zapis oznacza, że materiał zawiera 18% chromu i 10% niklu. Zadaniem chromu jest ochrona przed korozją, natomiast nikiel ma sprawić, że sztućce zyskają jasną barwę.

• Sztućce ze stali nierdzewnej 18/0 – takie sztućce zawierają w sobie 18% chromu i 0% niklu. Mają zatem delikatniejszy połysk, ale ciągle są odporne na uszkodzenia mechaniczne. Sztućce bez niklu będą świetnym rozwiązaniem dla alergików, ponieważ nikiel często wywołuje różne reakcje alergiczne.

• Sztućce ze stali nierdzewnej 13/0 – zawierają w swoim składzie tylko 13% chromu, nie mają niklu. Przekłada się do na ich giętkość, dlatego z takiej stali produkowane są wyłącznie noże.

Należy również dodać, że sztućce wykonane ze stali mogą być polerowane, satynowe albo opalizujące. Te pierwsze są gładkie i mają lustrzane wykończenie, a sztućce satynowe są matowe (efekt ten uzyskuje się poprzez szczotkowanie). Jeśli chodzi natomiast o sztućce opalizujące, to są one pokryte specjalną powłoką we wszystkich kolorach tęczy.

Sztućce produkowane są nie tylko ze stali nierdzewnej, lecz także ze srebra. Są one ponadczasowe i bardzo eleganckie, ale również bardzo drogie. Sztućce ze srebra doskonale sprawdzą się podczas różnych uroczystości.

Czym wyczyścić sztućce?

Sposób czyszczenia sztućców będzie uzależniony od materiału, z którego zostały wykonane. Stalowe sztućce możemy umyć zarówno ręcznie w zlewie, jak i w zmywarce. Chyba że są to sztućce z drewnianą rączką – wówczas pozostaje nam jedynie mycie ręczne, gdyż drewno może popękać i się odkształcić. Jeśli nasze sztućce są zmatowione po zmywaniu, warto wymyć je w roztworze wody z octem  albo wyczyścić oliwą naniesioną na miękką ściereczkę.

Jeśli chodzi natomiast o srebrne sztućce, to ich czyszczenie wymaga znaczniej więcej zachodu. Nie można ich bowiem myć w zmywarce, ponieważ środki chemicznych mogą je zarysować. Z tego względu sztućce srebrne należy myć tylko ręcznie. Najlepiej umyć je od razu po wykorzystaniu, w ciepłej wodzie z dodatkiem delikatnego płynu do mycia naczyń. Można również skorzystać z domowych metod czyszczących, np. z roztworu soli kuchennej, soku z cytryny, sody oczyszczonej z octem czy mąki z wodą.

Sprawdź również poradnik: Jak wyczyścić sztućce ze stali nierdzewnej, srebrne i platerowane?

Układanie sztućców na stole – jak to prawidłowo zrobić?

Ustawienie sztućców na stole wcale nie jest trudne. Wystarczy przestrzegać wymienionych poniżej wskazówek:

• Sztućce powinny pochodzić z jednego kompletu. 

• Przy zastawie możemy maksymalnie ułożyć trzy pary sztućców.

• Należy postępować zgodnie z zasadą, że te sztućce, które używamy w pierwszej kolejności, układamy od zewnętrznej strony talerza.

• Po prawej stronie talerza układamy (w kolejności od talerza): nóż stołowy, łyżkę do zupy i nóż do przystawek.

• Po lewej stronie talerza układamy (w kolejności od talerza): widelec obiadowy, widelec do przystawki.

• Nad talerzem układamy sztućce deserowe. Łyżeczka zwrócona trzonkiem w prawo powinna się znaleźć nad widelczykiem, którego trzonek powinien być skierowany w lewą stronę.

Układ sztućców na talerzu – co oznacza?

Po skończonym posiłku odkładamy sztućce na talerz. Niewiele osób wie, że to, w jaki sposób odłożymy sztućce, ma dużą moc. Może bowiem oznaczać, że posiłek nam smakował albo że po prostu mamy przerwę w jedzeniu.

Widelec na godzinie 8, a nóż na 16 – przerwa w jedzeniu

Ułożenie noży w ten sposób na talerzu oznacza, że zrobiliśmy sobie przerwę w jedzeniu. Sztućców nigdy nie kładziemy na obrusie, żeby go nie poplamić.

Skrzyżowanie noża z widelcem – prośba o kolejne danie

Gdy chcemy przejść do kolejnego posiłku, układamy nóż w poprzek talerza, a następnie na nim kładziemy widelec w pozycji pionowej. Jest to znak dla kelnera, że chcemy skosztować kolejnego dania z menu.

Skrzyżowany widelec na godzinie 8, a nóż na 16 – prośba o dokładkę

Gdy chcemy poprosić kelnera o dokładkę, układamy widelec na godzinie 8, a nóż na godzinie 16 – podobnie do znaku, w którym chcemy zakomunikować przerwę w jedzeniu. Tutaj jednak widelec i nóż krzyżujemy trzonkami.

Sztućce w poprzek talerza – było pyszne

Jeżeli skończyliśmy posiłek i chcemy podziękować za niego szefowi kuchni, odkładamy nóż i widelec w poprzek talerza. Ząbki noża powinny być skierowane w prawą stronę.

Ostrze noża w zęby widelca – nie smakowało mi

Jeśli chcemy zakomunikować szefowi kuchni, że danie nam nie smakowało, możemy ułożyć sztućce na godzinie 7 i 17 tak, aby ostrze noża wchodziło w zęby widelca.

Sztućce na godzinie piątej – skończony posiłek

Gdy skończymy posiłek i chcemy dać znać kelnerowi, żeby zabrał talerz, układamy sztućce równolegle do siebie na godzinie 17.

Zestaw sztućców czy sztućce na sztuki?

W sprzedaży dostępne są sztućce na sztuki albo całe zestawy sztućców. Jeśli dopiero urządzamy kuchnię, najlepszym rozwiązaniem będą gotowe komplety. Dostępne są zarówno zestawy na 2 osoby, na 4, 6, jak i na 12 osób. Można nawet kupić zestawy na 18 osób.

Natomiast dzięki możliwości zakupu sztućców na sztuki, będziemy mogli bez problemu dokupić widelce, noże czy łyżki, jeśli te ulegną zniszczeniu lub po prostu je zgubimy. 

Do polecanych producentów sztućców należą: Gerlach, Ambition, BergHoff, Zwilling, Amefa, SSW,  Tescoma, Kinghoff czy Zwieger.

Gdzie kupić sztućce?

Jeśli chcemy kupić sztućce obiadowe lub eleganckie serwisowy, czy to ze stali, czy ze srebra, powinniśmy odwiedzić sklep ze sztućcami – zarówno stacjonarny, jak i internetowy. Sztućce można też nabyć w sklepach z artykułami gospodarstwa domowego, np. w Max Elektro.

Wybierając nowy komplet, wiele osób zastanawia się, gdzie wyrzucić stare sztućce. Jeśli są one wykonane z metalu, wyrzucamy je do pojemnika na metale. Jeżeli sztućce są w dobrym stanie, zamiast wyrzucać, możemy je podarować, np. do jadłodajni czy do schroniska.

Inni szukali również: